Ewaluacja, czyli jak uratować projekt - część 2

- Ewaluacja projektów umożliwia ocenę wyników podjętych działań; sprawdza ich spójność, racjonalność oraz użyteczność dla grupy docelowej. Pozwala na uzyskanie wiarygodnych i rzetelnych informacji na temat tego, co jest wynikiem realizacji projektu. Wiedza i doświadczenie, które zdobywa się dzięki badaniom ewaluacyjnym umożliwiają w przyszłości sprawniejszą realizację i dostosowanie działań do potrzeb grupy docelowej. Ewaluacja pozwala udoskonalić realizowane projekty, przez co stają się one konkurencyjne, wzmacnia także wizerunek organizacji. Ewaluacja jest wymogiem stawianym przez Unię Europejską, a jej koszt w całości jest kosztem projektu.

- Najważniejszy w ewaluacji wewnętrznej projektu jest dobór do zespołu osób z odpowiednim doświadczeniem zarówno w badaniach społecznych jak i zarządzaniu projektem. Jest to ważne, ponieważ od kompetencji ewaluatora zależy skuteczność i jakość przeprowadzanych badań. Gdy decydujemy się na ewaluację wewnętrzną, musimy wiedzieć, jak ją przeprowadzić. Schemat postępowania badawczego jest zazwyczaj podobny, bez względu na to, kto przeprowadza ewaluację. Ważne jest, aby dokonać jasnego podziału obowiązków i zadań, ustalić harmonogram działań, a przede wszystkim określić co będzie przedmiotem ewaluacji i w jaki sposób zostanie przeprowadzone badanie.

- Podpisanie klauzuli o przetwarzaniu danych osobowych na rzecz udziału w projekcie, w którym ewaluacja jest jednym z zaplanowanych działań jest jednoznaczne z tym, że uczestnicy projektu wyrażają zgodę na udział w badaniu. Aby jednak uniknąć ewentualnych niejasności warto wyszczególnić ten zapis, dodając również informację o wykorzystaniu danych na potrzeby badania. Jeżeli ewaluacja jest jedynym celem, dla którego zbieramy dane (np. w projektach badawczych), wówczas taka informacja w klauzuli jest obowiązkowa.

- Koszt przeprowadzenia ewaluacji zależy od wielu czynników. Po pierwsze od liczby pytań badawczych, na które realizatorzy ewaluacji mają odpowiedzieć, ale także od planowanej metodologii badawczej, czasu na badanie oraz konieczności angażowania ewentualnych ekspertek i ekspertów z różnych dziedzin. Dla przykładu, jeden dzień pracy ankietera lub ankieterki kosztuje 100 zł, zogniskowany wywiad grupowy 3.500 zł (w tym przygotowanie scenariusza, przeprowadzenie, spisanie, analiza). Ewaluacje projektów wahają się od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych (nawet do kilkuset). Każdorazowo na koszt wpływa specyfika badania. Dlatego też warto dokładnie przedyskutować cenę z ewaluatorem, by poznać uzasadnienie wysokości kosztu ewaluacji.

- Tak, koordynator projektu udziela pisemnej zgody na przetwarzanie i operowanie danymi osobowymi, każdej osobie, która będzie się nimi zajmowała. To samo dotyczy firm zewnętrznych, które będą prowadzić ewaluację w ramach naszego projektu. Także taka firma musi mieć odpowiednie upoważnienie do operowania danymi osobowymi oraz poświadczyć, że wykorzysta je tylko na potrzeby prowadzonej ewaluacji.

- Aby ewaluacja była przeprowadzona prawidłowo, a jej wyniki mogły posłużyć w planowaniu przyszłych działań, musi być realizowana przez odpowiednio wykwalifikowany zespół. Jeśli więc w naszym zespole projektowym posiadamy osoby z odpowiednim doświadczeniem w przeprowadzaniu badań społecznych, możemy podjąć się jej przeprowadzenia samodzielnie. Jeśli natomiast nie mamy odpowiednio przygotowanego zespołu, powinniśmy zlecić wykonanie ewaluacji na zewnątrz. Również jeśli nasz projekt obejmuje wiele różnych działań, a grupa docelowa jest liczna, możemy zdecydować się na powierzenie ewaluacji innym podmiotom. Z założenia ewaluacja zarządzania powinna być prowadzona przez zewnętrznych ekspertów dla zachowania obiektywizmu.

- Badanie można podzielić na kilka etapów, tak samo można podzielić zadania między poszczególnych członków zespołu. Zbierać dane, może praktycznie każdy członek zespołu, pod warunkiem, że zostanie przeszkolony w odpowiednim kierowaniu badaniem. Natomiast przygotowanie narzędzia oraz analiza danych, są z kolei przeznaczone dla osób, które mają doświadczenie i realizowały już badania społeczne. Analiza może ograniczyć się jedynie do podania udziałów procentowych poszczególnych odpowiedzi. Może jednak być też bardziej pogłębiona i wykazywać korelacje między zmiennymi, czy testować hipotezy.

Współpraca: Joanna Ludwiczak, Monika Przybylak