SPOŁECZNOŚĆ    login: hasło: zapamiętaj: REJESTRACJA | NEWSLETTER
wtorek, 24 października 2017 roku
Imieniny: Arety, Marty, Marcina
regioportal.pl - rozwój lokalny i regionalny
dodaj do ulubionych podyskutuj na forum mapa portaluformularz kontaktowy
SZUKAJ W:  tekstach
szukana fraza:
występująca w:
w dziale:
autor:
sortuj według:
znajdujesz się w:
poniedziałek, 23 kwietnia 2012

Plany miejscowe w gminach w końcu 2010 r.

autor: Przemysław Śleszyński
polecany:  
  • aktualna ocena: 2.43/6
Facebook Twitter drukuj artykuł do PDF drukuj artykuł wyślij link do artykułu
rozmiar tekstu: powiększ czcionkę tekstu pomniejsz czcionkę tekstu

W końcu 2010 r. w Polsce obowiązywało 38 184 planów, czyli o 1882 więcej, niż rok wcześniej. Z tego 15 152 dokumentów było opracowanych na podstawie ustawy z 2003 r. Powierzchnia pokryta planami miejscowymi w końcu 2010 r. wzrosła do 8,2 mln ha, w tym na podstawie ustawy z 2003 r. – do 4,2 mln ha. Oznacza to, że wskaźnik tzw. pokrycia planistycznego osiągnął 26,4% powierzchni kraju oraz że w latach 2004-2010 był to wzrost o wielkości 9,2 punktu procentowego.

Tabela 1. Liczba i powierzchnia obowiązujących planów miejscowych w latach 2004-2010. Stan na koniec roku.

Większe pokrycie planistyczne charakteryzowało miasta na prawach powiatu (36,4%). Jest to znacznie lepszy wskaźnik, niż dla całego kraju, ale biorąc pod uwagę, że w zasadzie całe obszary lub zdecydowana większość tych miast powinny być objęte planami, ocenę sytuacji ocenić trzeba mniej korzystnie. Warto jednak odnotować, że po okresie zastoju w 2009 r. lub nawet spadku (który, jak się okazało, po części wynikał z przyczyn statystycznych), ostatni okres przyniósł znaczny wzrost powierzchni pokrytej planami miejscowymi w większych miastach (o ponad 3 punkty procentowe).
Zróżnicowania regionalne pokrycia planistycznego nie zmieniają się w większym stopniu od dłuższego czasu. Najwyższe wskaźniki pokrycia, w niektórych województwach powyżej 50%, w tym w niektórych powiatach powyżej 75%, charakteryzują południową i wschodnią część kraju, m.in. wzdłuż korytarza transportowego A4 (ryc. 1). Wskaźnik poniżej 10% pokrycia dotyczy województwa kujawsko-pomorskiego, lubuskiego i podkarpackiego.
Podobnie jak rok wcześniej, pozytywnie należy odnotować wyraźne przyśpieszenie uchwalania planów miejscowych w największych miastach, jakkolwiek osiągnięte wskaźniki nadal nie są zadowalające. W wartościach procentowych w Warszawie na koniec 2010 r. osiągnięto 27,8% (rok wcześniej 23,4%, a dwa lata wcześniej – 19,2%), w Krakowie – 29,2% (16,7 i 14,1%), w Poznaniu – 28,9% (25,4 i 19,6%), we Wrocławiu – 44,8% (41,0 i 38,1%) oraz w Gdańsku – 62,8 (rok wcześniej 61,2%). Bardzo niskie wskaźniki udziału powierzchni, objętej obowiązującymi planami miejscowymi (poniżej 10%) obserwowano m.in. w Łodzi, Częstochowie, Radomiu i Rzeszowie. Natomiast pełne lub prawie pełne (co najmniej 95%) pokrycie w miastach na prawach powiatu odnotowano w Chełmie, Chorzowie, Jastrzębiu-Zdroju, Koninie, Rudzie Śląskiej, Rybniku, Siemianowicach Śląskich, Zamościu oraz Żorach, czyli tak samo, jak rok wcześniej.
 
Ryc. 1. Pokrycie projektowanymi planami miejscowymi w powiatach w końcu 2010 r. (dane zostały zagregowane z gmin).

 
Na koniec 2010 r. w planach miejscowych przewidziano przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne w wysokości 598,8 tys. ha (koniec 2009 r. – 528,0 tys. ha), co stanowiło 1,91% powierzchni kraju. Zmiany przeznaczenia dotyczyły przede wszystkim terenów rolniczych. W poszczególnych regionach obserwowano duże zróżnicowanie w tym zakresie. W przypadku odrolnień szczególnie wysokie wartości dotyczyły województwa małopolskiego (powyżej 5%) i mazowieckiego (powyżej 3%). Wiązało się to zwłaszcza z procesami urbanizacyjnymi wokół aglomeracji Warszawy i Krakowa.
Dane wskazują zatem na silną presję inwestycyjną i (lub) podaż gruntów. Jeśli wartości zmian udziałów odnieść do powierzchni planów miejscowych, to okaże się, że średnio w kraju 6,8% ich powierzchni miało zapisaną zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Zjawisko to było powszechne zwłaszcza w tych województwach, w których pokrycie planistyczne było niskie: podkarpackim, lubuskim i kujawsko-pomorskim (w stosunku do powierzchni obowiązujących planów było to 14,0-26,1%, przy pokryciu planistycznym 3,8-7,0%). Stosunkowo wysoki wskaźnik udziału odrolnień w stosunku do powierzchni planów charakteryzował też województwo pomorskie (13,6% przy pokryciu planistycznym 14,7%) oraz mazowieckie (11,0% i 28,7%). Generalnie, obserwowane jest zjawisko szybszego przyrostu terenów odrolnianych w planach miejscowych, niż całkowitej powierzchni tych ostatnich.
Przeprowadzone analizy wskazują też, że w planach miejscowych najwięcej terenów przeznaczono pod funkcje użytkowania rolniczego (49,7%), komunikacji (22,6%) i zabudowy mieszkaniowej (14,6%) – ryc. 2. Ponadto niepokojący jest bardzo niski udział terenów przeznaczanych pod funkcje usług publicznych (zaledwie 1,0%).
 
Ryc. 2. Struktura przeznaczenia terenów w obowiązujących planach miejscowych w końcu 2010 r. ogółem i według typów administracyjnych gmin.

 
Koszty sporządzenia planów miejscowych, które uchwalono w roku 2010, wyniosły 80,6 mln zł (dane te obejmują cały okres uchwalania planów, niezależnie od roku podjęcia uchwały o przystąpieniu do sporządzania). Bariera finansowa jest poważną przeszkodą w uzyskaniu bardziej zadowalających postępów w pracach planistycznych. Gdyby szacować, że docelowe pokrycie obszaru kraju w powiatach grodzkich i gminach miejskich powinno być pełne (100%), w gminach miejsko-wiejskich – być na poziomie 80%, a w gminach wiejskich – 60%, to przyjmując średnioroczną wartość mediany uchwalanych planów w wysokości odpowiednio 1084, 1300, 1000 i 871 zł za 1 ha i przeliczając to odpowiednio do brakującego pokrycia, w najlepszym razie otrzymujemy 14,8 mld zł dla całego kraju. Koszty te w zależności od symulacji mogą być jednak znacznie większe, na przykład przyjmując zamiast mediany mniej korzystną średnią oraz licząc potrzeby planistyczne dla całego kraju bez rozbicia na kategorie administracyjne, wartość ta wyniesie już 40,5 mld zł. Chociaż są to oczywiście zgrubne szacunki, nie uwzględniające zwłaszcza zróżnicowania obecnego pokrycia (w tym zwłaszcza faktu, że duża część gmin wiejskich posiada plany dla całej swojej powierzchni, zaniżając w ten sposób obliczone potrzeby planistyczne), świadczą one o niebywałych kosztach, które stoją z pewnością na przeszkodzie w uchwalaniu planów miejscowych.
Pomimo pewnych pozytywnych symptomów, badania pokazują generalnie utrzymujący się niewystarczający stan zaawansowania prac planistycznych w większości gmin. Jest też mało prawdopodobne, aby w bliższej przyszłości nastąpiło bardziej odczuwalne przyśpieszenie tych prac. Oprócz tego zaczynają się dezaktualizować plany miejscowe, uchwalone w ramach ustawy obowiązującej w latach 1994-2003, co wkrótce wymusi skierowanie wzmożonego wysiłku na aktualizację dokumentów, a tym samym osłabi globalny przyrost powierzchni objętej planami. Istotnym problemem stają się rosnące kwoty zobowiązań gmin z tytułu uchwalania planów miejscowych, przy realnie niskich wpływach z opłat planistycznych i adiacenckich. Stawia to w bardzo trudnej sytuacji samorządy i potrzeby prowadzenia racjonalnej polityki lokalnej, zgodnej z wymogami ładu przestrzennego. Planowanie przestrzenne jest w poważnym impasie i nic nie wskazuje, aby w tym zakresie miała nastąpić poprawa.
 

Powyższy artykuł został opracowany na podstawie raportu „ANALIZA STANU I UWARUNKOWAŃ PRAC PLANISTYCZNYCH W GMINACH NA KONIEC 2010 ROKU”, ukończonego w marcu 2012 r. w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na zlecenie Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (jest to kolejna, siódma już jego edycja) pod kierunkiem autora (w zespole uczestniczyli ponadto prof. T. Komornicki, prof. J. Solon, prof. M. Więckowski, Aleksandra Deręgowska i Beata Zielińska). Raport bazuje na danych pozyskiwanych ze wszystkich gmin przez Główny Urząd Statystyczny na zlecenie MTBiGM i obejmuje zagadnienia studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Coroczne raporty są dostępne na stronach internetowych Ministerstwa.
dr hab. prof. PAN Przemysław Śleszyński,
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN,
ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, e-mail: psleszyn@twarda.pan.pl.
 
 

polecam tekst:  
  • aktualna ocena: 2.43/6
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
ocena: 2.4 / 6 - głosowano 69 razy
liczba komentarzy do tego tekstu: 0

Do tej pory nikt jeszcze nie skomentował tego tekstu.
Możesz być pierwszy, wyraź swoją opinię.

  

Październik 2017
PWŚCPSN
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 
Listopad 2017
PWŚCPSN
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930 
ZOSTAŃ NASZYM FANEM
Valid XHTML 1.0 Transitional Poprawny CSS!
© 2007-2017 RegioConsulting.pl
ISSN 1897-3639.