SPOŁECZNOŚĆ    login: hasło: zapamiętaj: REJESTRACJA | NEWSLETTER
środa, 16 stycznia 2019 roku
Imieniny: Mascelego, Walerii, Włodzimierza
regioportal.pl - rozwój lokalny i regionalny
dodaj do ulubionych podyskutuj na forum mapa portaluformularz kontaktowy
SZUKAJ W:  tekstach
szukana fraza:
występująca w:
w dziale:
autor:
sortuj według:
znajdujesz się w:
czwartek, 29 kwietnia 2010

Kłopoty z flagą

autor: Krzysztof Pilawski
polecany:  
  • aktualna ocena: 2.80/6
Facebook Twitter drukuj artykuł do PDF drukuj artykuł wyślij link do artykułu
rozmiar tekstu: powiększ czcionkę tekstu pomniejsz czcionkę tekstu

Ile świąt państwowych obowiązuje w Polsce? Odpowiedź na to pytanie nie jest ani prosta, ani jednoznaczna. Nie znajdziemy jej w Konstytucji RP ani w żadnym akcie prawnym.

Uroczystości patriotyczne
pokaż dodatkowe informacje
fot. Mariusz Sidor
Uroczystości patriotyczne
W opublikowanej w kwietniu 2005 r. informacji o wynikach kontroli używania symboli państwowych przez organy administracji publicznej Najwyższa Izba Kontroli zwróciła uwagę na niewymienienie w ustawie o godle, barwach i hymnie dni, w których – zgodnie z art. 7 – należy podnosić flagę państwową na budynkach organów administracji rządowej i samorządowej: „Ustawa nie stawia tu ograniczeń, co oznacza, że nie ma dni nieodpowiednich. Nie precyzuje jednak, w jakie dni flagi należy bezwzględnie eksponować. Ustawa obowiązująca w Niemczech wymienia 17 takich okazji. Nasza ustawa mówi o obowiązku podnoszenia flagi w święta państwowe, ale gdyby trzymać się dosłownie jej litery, to flagi wywieszano by tylko na 1 maja, albowiem jest to, zgodnie z prawem, jedyne nasze święto państwowe. Natomiast 3 maja i 11 listopada to święta narodowe, których ustawa nie zalicza do godnych uczczenia podniesieniem flag”. NIK uznała ten fakt za „legislacyjny błąd”. Do tej pory nie został on naprawiony.
W polskim prawie nie ma odrębnej ustawy regulującej kwestie związane ze świętami państwowymi. Główny akt normatywny dotyczący świąt — ustawa o dniach wolnych od pracy — nie dzieli świąt na państwowe i kościelne. Spośród umieszczonych w tej ustawie dni wolnych od pracy tylko jeden nazwano świętem państwowym — Święto Państwowe w dniu 1 maja potocznie nazywane Świętem Pracy. W treści ustaw ustanawiających Święto Narodowe Trzeciego Maja i Narodowe Święto Niepodległości nie znajduje się stwierdzenie, że są to święta państwowe. Przymiotnik „narodowy” w nazwach świąt 3 Maja i 11 Listopada mógłby wskazywać na ich szczególne znaczenie. Jednak w ustawach, w tym w ustawie o godle, barwach i hymnie, nie ma określenia „święto narodowe”. Przymiotnik „narodowy” jest tym bardziej mylący, że został użyty w nazwach świąt państwowych, które nie są dniami wolnymi od pracy (np. Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego), a nawet w nazwach – jak je nazywam - dni o charakterze świąt państwowych (np. Narodowego Dnia Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956) ustanowionych uchwałami Sejmu, a więc aktami, które nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei w ustawach ustanawiających Dzień Solidarności i Wolności oraz Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego przyjętych już po wspomnianej kontroli NIK znalazło się stwierdzenie, że są to święta państwowe. Gdyby kierować się więc wyłącznie zapisami ustawowymi, należałoby przyjąć, że w Polsce obowiązują trzy święta państwowe: wolne od pracy Święto Państwowe w dniu 1 maja ustanowione w 1950 r. oraz dwa święta państwowe nieumieszczone w ustawie o dniach wolnych od pracy: Dzień Solidarności i Wolności w dniu 31 sierpnia, a także Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego, który będzie po raz pierwszy obchodzony 1 sierpnia bieżącego roku.
Ta dosłowna interpretacja jest niedorzeczna, bo pomija dwa najbardziej uroczyście obchodzone przez władze państwowe święta: 3 Maja i 11 Listopada. Nikt nie ma wątpliwości, że są to święta państwowe. Jednak brak jednoznacznego stwierdzenia na ten temat w ustanawiających je ustawach rodzi inne wątpliwości. Przykłady Narodowego Święta Trzeciego Maja i Narodowego Święta Niepodległości wskazują, że w ustawie ustanawiającej święto państwowe nie musi być zawarte wprost sformułowanie, że jest to święto państwowe. Z kolei przykłady Dnia Solidarności i Wolności oraz Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego dowodzą, że święto państwowe nie musi być dniem wolnym od pracy. Jak wobec tego stworzyć listę świąt państwowych obowiązujących w Polsce?
Za punkt wyjścia wziąłem założenie, które nie sposób podważyć, że święto państwowe musi być ustanowione ustawą lub aktem prawnym z mocą ustawy. Jednak nie musi być to odrębny akt normatywny – wystarczy wpisanie święta do ustawy, której przedmiot jest szerszy. W ustawie z 20 lutego 2004 r. o zmianie ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej zapisano m.in.: „po art. 6 dodaje się art. 6a w brzmieniu: <<<Art. 6a. Ustanawia się dzień 2 maja Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej>>”. Obchodom Dnia Flagi towarzyszy podnoszenie flagi państwowej w całym kraju. Zgodnie z uzasadnieniem przedstawionym przez autorów projektu ustanowienia święta — posłów Platformy Obywatelskiej — Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej powinien przyczynić się do „rozszerzenia wiedzy i propagowania informacji o symbolach narodowych w duchu patriotycznym”. Zatem Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej jest świętem państwowym mającym podkreślić znaczenie symboli państwowych (narodowych).
Przyjmuję, że święto państwowe to dzień ustanowiony ustawą lub aktem prawnym z mocą ustawy, który dotyczy całego obszaru państwa i wszystkich obywateli. Święto państwowe odwołuje się do najważniejszych dla państwa wartości oraz związanych z nimi symboli, tradycji, wydarzeń, postaw lub postaci.
Nie każde święto ustanowione ustawą jest świętem państwowym. Na przykład obchodzony 14 października Dzień Edukacji Narodowej (Dzień Nauczyciela) należy do świąt resortowych (branżowych, zawodowych), co wyraźnie zaznaczono w ustanawiającej go Karcie Nauczyciela: „Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty”. Gdyby ustawodawca nie wprowadził tego zapisu, to Dzień Edukacji Narodowej można by uznać za święto państwowe choćby ze względu na jego nazwę, która odnosi się nie do pracowników oświaty, lecz edukacji narodowej, czyli zagadnienia o znaczeniu państwowym, a ponadto odwołuje się, podobnie jak Święto Narodowe Trzeciego Maja, do wolnościowych (obywatelskich, demokratycznych) wartości polskiego Oświecenia.
Z kolei Dzień Weterana w dniu 1 września, ustanowiony w
w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, można uznać za święto państwowe. Ustawodawca nie odniósł go, jak w Karcie Nauczyciela, jedynie do grupy osób objętej ustawą. Równocześnie Dzień Weterana wskazuje na wartości patriotyczne, pomaga w kształtowaniu postaw propaństwowych, prezentowaniu ważnych z punktu widzenia państwa wzorców osobowych. Wyjątkowe znaczenie weteranów podkreśla art. 19 konstytucji: „Rzeczpospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość [...]”.     Zatem Dzień Weterana jest świętem państwowym, które podkreśla wartości i tradycje patriotyczne (niepodległościowe).
Trudności z klasyfikacją nastręcza Święto Wojska Polskiego w dniu 15 sierpnia. W ustawie o święcie nie tylko nie stwierdzono, że jest to święto państwowe, lecz wręcz
podkreślono jego charakter „branżowy” - wojskowy. Z drugiej strony Święto Wojska Polskiego to jedyne — poza Świętem Narodowym Trzeciego Maja i Narodowym Świętem Niepodległości — święto, którego obchody z udziałem prezydenta określa ceremoniał wojskowy: „W tym dniu odbywa się uroczystość złożenia wieńców na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza z udziałem orkiestry Kompanii Honorowej Wojska Polskiego. [...] W chwili przybycia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej trębacze grają sygnał «Słuchajcie Wszyscy». Meldunek składa najwyższy dowódca wojskowy. Po złożeniu meldunku towarzyszy on Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej do miejsca wśród gości honorowych. [...] Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej oraz inne osoby wygłaszają okolicznościowe przemówienia, po czym jego przedstawiciel odczytuje postanowienia o nadaniu orderów i odznaczeń”.
Obchody Święta Wojska Polskiego nie ograniczają się do terenu jednostek wojskowych, garnizonów, gmachu Ministerstwa Obrony Narodowej. Przeciwnie — mają charakter otwarty, ogólnopolski i ogólnospołeczny. Żadne ze świąt państwowych nieumieszczonych w ustawie o dniach wolnych nie ma tak uroczystej oprawy. Sprzyja jej m.in. fakt, że Święto Wojska Polskiego zbiega się z ustawowo wolnym od pracy świętem kościelnym: Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Zgodnie z
art. 26 konstytucji: „Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej służą ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic”.
Święto Wojska Polskiego to zatem święto państwowe, które odnosi się do fundamentalnych wartości państwowych i tradycji niepodległościowych od początku państwa polskiego.
2 maja, poza Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, przypada Dzień Polonii i Polaków za Granicą. Ustanowiono go, jak zapisano w ustawie, w uznaniu wielowiekowego dorobku i wkładu „Polonii i Polaków za granicą w odzyskanie przez Polskę niepodległości”, wierności i przywiązania do polskości oraz pomocy „Krajowi w najtrudniejszych momentach, w celu potwierdzenia więzi z Macierzą i jedności wszystkich Polaków, tak mieszkających w Kraju, jak i żyjących poza nim”. Zatem Dzień Polonii i Polaków za Granicą to święto państwowe o charakterze patriotycznym (niepodległościowym).
W 2005 r. Sejm ustanowił w odrębnej ustawie Dzień Papieża Jana Pawła II. Obchodzony jest on 16 października, w rocznicę wyboru Karola Wojtyły na papieża. Dzień Papieża Jana Pawła II jest świętem państwowym, obchodzonym niezależnie od święta kościelnego poświęconego Janowi Pawłowi II – Dnia Papieskiego, który przypada w niedzielę poprzedzającą 16 października.
Formalnie w Polsce obowiązuje jeszcze jedno święto państwowe – ustanowione w 1945 r. Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności w dniu 9 maja. Zgodnie z ustanawiającym je dekretem było ono dniem wolnym od pracy. Ten stan zmieniła przyjęta
w 1951 r. ustawa o dniach wolnych od pracy, w której to święto pominięto. Jednak sam dekret o ustanowieniu Narodowego Święta Zwycięstwa i Wolności (Dz.U. 1945 nr 21 poz. 116) nie został w PRL uchylony, nie zrobiono tego także po przemianach ustrojowych w 1989 r. Dekret ma wciąż status obowiązującego aktu prawnego i niekiedy władze lokalne organizują legalne w świetle prawa obchody tego święta. W 2006 r. Prezydent Miasta Szczecina w wydanym zarządzeniu potwierdził „obowiązek dekorowania flagami narodowymi gmachu Urzędu Miasta Szczecin i budynków jednostek organizacyjnych Gminy Miasto Szczecin” w dniu 9 maja - Narodowego Święta Wolności i Zwycięstwa.
Doliczyłem się zatem jedenastu świąt państwowych obowiązujących w Polsce: trzech umieszczonych w ustawie o dniach wolnych od pracy oraz ośmiu, które zostały w niej pominięte. Zgodnie z chronologią kalendarzową to: Święto Państwowe w dniu 1 maja, Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej oraz Dzień Polonii i Polaków za Granicą w dniu 2 maja, Święto Narodowe 3 Maja, Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego w dniu 1 sierpnia, Święto Wojska Polskiego w dniu 15 sierpnia, Dzień Solidarności i Wolności w dniu 31 sierpnia, Dzień Weterana w dniu 1 września, Dzień Papieża Jana Pawła II w dniu 16 października, Narodowe Święto Niepodległości w dniu 11 listopada.
W „Wikipedii” można natrafić na inne święta określone jako narodowe lub państwowe. Np. Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 to, według tego źródła, „polskie święto narodowe”, zaś Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej – „polskie święto państwowe”. Te określenia są błędne, bowiem Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 i Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej ustanowiono uchwałą Sejmu. Z tego powodu nie mogą być one świętem państwowym (narodowym).
Natomiast wymienione dni, podobnie jak święta państwowe, odwołują się do najważniejszych dla państwa wartości oraz
związanych z nimi symboli, tradycji, wydarzeń, postaw. Dlatego nazywam je dniami o charakterze święta państwowego.
W polskim kalendarzu państwowym poza świętami państwowymi jest dziewięć dni o charakterze świąt państwowych wprowadzonych uchwałami Sejmu, opublikowanymi w Monitorze Polskim: Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej w dniu 23 marca, Narodowy Dzień Życia w dniu 24 marca, Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej w dniu 13 kwietnia,  Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy w dniu 28 kwietnia, Dzień Rodzicielstwa Zastępczego w dniu 30 maja, Dzień Bez Alkoholu w dniu 1 czerwca, Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 w dniu 21 czerwca,
Dzień Polskiego Państwa Podziemnego w dniu 27 września, Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego w dniu 13 grudnia.
Wśród zaleceń pokontrolnych Najwyższa Izba Kontroli w 2005 r. wskazała: „w celu zapewnienia jednolitego wykonania przez administrację publiczną ustawowego obowiązku wywieszania flagi państwowej z okazji uroczystości, rocznic oraz świąt państwowych o charakterze ogólnokrajowym, wskazane jest coroczne ogłaszanie przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów wykazu dni, w których flaga powinna być wywieszona”.  Do tej pory nawet ten postulat nie został zrealizowany.
Święta państwowe zostały potraktowane przez prawo znacznie gorzej niż symbole państwowe.  Konstytucja określa godło, barwy i hymn Rzeczypospolitej Polskiej oraz stanowi, że podlegają one ochronie prawnej (art. 28). Szczegółowo odnosi się do nich ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych. Jej pierwszy artykuł głosi: „Orzeł biały, biało-czerwone barwy i «Mazurek Dąbrowskiego» są symbolami Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Otaczanie tych symboli czcią i szacunkiem jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkich organów państwowych, instytucji i organizacji. 3. Symbole Rzeczypospolitej Polskiej pozostają pod szczególną ochroną prawa, przewidzianą w odrębnych przepisach”. Zgodnie z art. 137 Kodeksu karnego: „Kto publicznie znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwowy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.
Święta państwowe nie podlegają szczególnej ochronie prawnej zapisanej w ustawach. Do obowiązków obywatela nie zaliczono otaczania świąt państwowych szacunkiem ani czcią. Ich znieważenie nie stanowi zagrożonego karą przestępstwa lub wykroczenia. Zatem znieważając flagę państwową należy się liczyć z karą, ale znieważenie Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej nie jest przestępstwem ani wykroczeniem. 
 

Krzysztof Pilawski jest autorem publikacji Kalendarz Polski przewodnik po świętach. W publikacji dużo uwagi poświęconej jest wartościom, symbolom, tradycjom, postaciom i miejscom związanym ze świętami państwowymi. „Kalendarz Polski” jest przydatnym w pracy samorządowej źródłem wiedzy obywatelskiej z pogranicza historii, polityki i prawa.

polecam tekst:  
  • aktualna ocena: 2.80/6
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
ocena: 2.8 / 6 - głosowano 95 razy
liczba komentarzy do tego tekstu: 0

Do tej pory nikt jeszcze nie skomentował tego tekstu.
Możesz być pierwszy, wyraź swoją opinię.

  

Styczeń 2019
PWŚCPSN
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031 
Luty 2019
PWŚCPSN
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728 
ZOSTAŃ NASZYM FANEM
Valid XHTML 1.0 Transitional Poprawny CSS!
© 2007-2019 RegioConsulting.pl
ISSN 1897-3639.